2 Οκτωβρίου 2007

Αλ-Χακαμ.

Στις αρχές του 9ου αι. μ.Χ. ξέσπασαν επαναστάσεις στο χαλιφάτο της Ισπανίας. Ο χαλίφης αλ-Χακάμ έδιωξε τους επαναστάτες και αυτοί γνωστοί ως Σαρακηνοί, εγκαταστάθηκαν στη Βόρεια Αφρική και στην Αίγυπτο. Το 816 μ.Χ. κατέλαβαν την Αλεξάνδρεια και ίδρυσαν κράτος με αρχηγό τον Αμπού Χαφς. Από εκεί έκαναν επιδρομές και κατέκτησαν την Κρήτη μεταξύ 823 μ.Χ. και 828 μ.Χ. Περιέβαλαν το Ηράκλειο με βαθιά τάφρο και γι' αυτό ονομάζεται η πόλη και Χάνδακας. Το 827 μ.Χ. αποβιβάστηκαν στη Σικελία. Το 831 μ.Χ. κατέλαβαν το Παλέρμο και πολλές άλλες σικελικές πόλεις. Ακόμα κατέλαβαν τον Τάραντα και τη Βάρι. Το 870 μ.Χ. κατέλαβαν τη Μελίτη (Μάλτα) και ύστερα απέκτησαν νέα ορμητήρια στην Ταρσό και στα συριακά λιμάνια. Η Κρήτη και η Σικελία αποτέλεσαν τα κέντρα των Αράβων κουρσάρων. Άρχισαν μεγάλες, συχνές και οργανωμένες επιχειρήσεις εναντίον των ελληνικών νησιών και των παραλιακών πόλεων, λεηλατώντας και ερημώνοντάς τα.

Οι Σαρακηνοί ήταν Άραβες που κατοικούσαν στην Ισπανία και οι οποίοι επαναστάτησαν κατά του χαλίφη τους. Εκδιώχθηκαν από την Ισπανία και βρήκαν καταφύγιο στις ακτές της Μεσογείου, στη Βόρειο Αφρική και κυρίως στην Αίγυπτο. Ήταν μουσουλμάνοι και στις επιδρομές τους έκαναν «Ιερό Πόλεμο», σύμφωνα με τις επιταγές του Κορανίου, αναγκάζοντας το Βυζάντιο να αντιτάξει τη χριστιανική ιδέα και να δώσει στις στρατιωτικές επιχειρήσεις το χαρακτήρα «Σταυροφορίας». Οι αραβικές επιδρομές είχαν έντονο πειρατικό και λαφυραγωγικό χαρακτήρα. Όταν κατέκτησαν την Κρήτη, προχώρησαν σε εποικισμούς με μουσουλμανικούς πληθυσμούς καθώς και σε εξισλαμισμό των Ελλήνων.

Τον 9ο μ.Χ. αι. οι Σαρακηνοί κυρίεψαν την Κρήτη και κυριάρχησαν στη Μεσόγειο. Έναν αιώνα αργότερα, ο Νικηφόρος Φωκάς νίκησε τους Σαρακηνούς, απελευθέρωσε το νησί και απάλλαξε τη Μεσόγειο από την πειρατεία. Οι Σαρακηνοί έκαναν επιθέσεις συνέχεια. Αφού κατέκτησαν την Κρήτη και τη Σικελία, πολιόρκησαν την Πάτρα και την Αμβρακία, κατέλαβαν τη Νικόπολη, κατέστρεψαν την Αίγινα, την Πάρο, την Κόρινθο, την Μεθώνη, τη Δημητριάδα, τη Σάμο και τη Λήμνο και επιτέθηκαν εναντίον της Μονεμβασίας, των μοναστηριών του Άθω, της Κεφαλονιάς και της Ζακύνθου και έκαναν τη Νάξο αγκυροβόλιό τους.

Το 904 μ.Χ. πενήντα τέσσερα μεγάλα πολεμικά πλοία με αρχηγό έναν χριστιανό εξωμότη, τον Λέοντα τον Τριπολίτη, πολιόρκησαν την Θεσσαλονίκη. Ο πρωτοσπαθάριος Πετρωνάς προσπάθησε να ενισχύσει το θαλάσσιο τείχος της Θεσσαλονίκης, φτιάχνοντας ένα πέτρινο φράγμα, αλλά το έργο εγκαταλείφθηκε. Ελάχιστες ενισχύσεις ήρθαν στην πόλη. Ο στόλος των Σαρακηνών επιτίθεται κατά της Θεσσαλονίκης (μικρογραφία).
Την πρώτη μέρα της πολιορκίας, οι πειρατές χτύπησαν το θαλάσσιο τείχος χωρίς επιτυχία. Τη δεύτερη μέρα επιτέθηκαν σε όλα τα τείχη και επιχείρησαν να κάψουν τις πύλες, αλλά αποκρούστηκαν. Τότε αποφάσισαν να επικεντρώσουν τις προσπάθειές τους στο θαλάσσιο τείχος. Έδεσαν δυο-δυο τα καράβια τους και έστησαν εκεί ψηλούς πύργους. Κατατρόπωσαν εύκολα τους υπερασπιστές, ανέβηκαν στα τείχη και ξεχύθηκαν στην πόλη. Δέκα μέρες έσφαζαν και λαφυραγωγούσαν. Μετά έφυγαν παίρνοντας μαζί τους 22.000 αιχμαλώτους τους οποίους πούλησαν σκλάβους στην Κρήτη και στην Ανατολή.

Η εξέλιξη της οικονομικής ζωής και το διαμετακομιστικό εμπόριο υπέφεραν από τους Σαρακηνούς πειρατές γι' αυτό η βυζαντινή αυτοκρατορία οργάνωσε πολλές εκστρατείες για την ανακατάληψη της Κρήτης, που ήταν το βασικό ορμητήριό τους. Οι πρώτες απέτυχαν και οι βυζαντινοί χτύπησαν τους Σαρακηνούς στην Αίγυπτο για να αποκόψουν την Κρήτη, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Το 949 μ.Χ. ο Κωνσταντίνος Ζ' έστειλε 88 πλοία και 8.847 άνδρες εναντίον της Κρήτης αλλά η εκστρατεία κατέληξε σε καταστροφή. Το 960 μ.Χ. ο Ρωμανός Β' ανέθεσε στον ικανότατο στρατηγό Νικηφόρο Φωκά να οργανώσει και να ηγηθεί μιας νέας εκστρατείας για την κατάληψη της Κρήτης. Αυτός συγκέντρωσε 72.000 επίλεκτους στρατιώτες και 5.000 ιππείς και επιβιβάστηκαν στο μεγαλύτερο στόλο στην παγκόσμια ιστορία (3.360 πλοία με 250.000 - 350.000 ναύτες). Αποβιβάστηκαν κοντά στον Χάνδακα τον οποίο και πολιόρκησαν. Οι Σαρακηνοί μάζεψαν 40.000 στρατιώτες από την υπόλοιπη Κρήτη, αλλά ο Νικηφόρος Φωκάς επιτέθηκε αιφνιδιαστικά και τους κατέσφαξε. Το χειμώνα παρατηρήθηκε μεγάλη έλλειψη τροφίμων, αλλά ο Ιωσήφ Βρίγγας, πρωθυπουργός του Ρωμανού Β', κατόρθωσε να τους εφοδιάσει εγκαίρως. Οι Σαρακηνοί μάζεψαν άλλους 10.000 άνδρες, οι οποίοι παρενοχλούσαν τον βυζαντινό στρατό με κλεφτοπόλεμο, αλλά οι βυζαντινοί τους παγίδευσαν και τους εξόντωσαν και αυτούς. Ο Νικηφόρος Φωκάς άρχισε μετά ανενόχλητος να βομβαρδίζει ασταμάτητα το πιο αδύναμο σημείο του τείχους του Χάνδακα και συγχρόνως να σκάβει από κάτω υπονόμους. Στις 7 Μαρτίου 961 το τείχος κατέρρευσε και οι βυζαντινοί κυρίευσαν την πόλη και την κατέστρεψαν εντελώς. Μέσα στο καλοκαίρι υπέταξαν ολόκληρη την Κρήτη, σφάζοντας ή αιχμαλωτίζοντας τους Σαρακηνούς. Μετά από 134 χρόνια η Κρήτη ξανάγινε ελληνική και χριστιανική και έγινε ανεξάρτητη περιφέρεια του βυζαντινού κράτους, το Θέμα της Κρήτης.

Το 965 μ.Χ. ο ναύαρχος Νικήτας Χαλκούτζης κατέλαβε χωρίς δυσκολία την Κύπρο. Την ίδια χρονιά ο Νικηφόρος Φωκάς προσπάθησε να ανακαταλάβει την Κάτω Ιταλία και την Σικελία. Στην Κάτω Ιταλία κατόρθωσε να αποκαταστήσει την βυζαντινή εξουσία, όχι όμως και στη Σικελία. Έτσι το 967 μ.Χ. σύνηψε ειρήνη με τους Σαρακηνούς. Οι Βυζαντινές δυνάμεις εκστρατεύουν κατά της Σικελίας. Η ανάκτηση της Κρήτης και της Κύπρου είχαν τεράστιο ηθικό και πολιτικό αντίκτυπο. Αποκαταστάθηκε η βυζαντινή κυριαρχία στην ανατολική Μεσόγειο και τα παράλια και τα νησιά αναπτύχθηκαν. Η οικονομία ορθοπόδησε και οι επικοινωνίες και το εμπόριο αναζωπυρώθηκαν. Για τους Σαρακηνούς, η απώλεια της Κρήτης κυρίως ήταν τεράστιο πλήγμα για την αραβική θαλασσοκρατία. Ήταν η αρχή του τέλους της αραβικής απειλής στο ανατολικό σύνορο της βυζαντινής αυτοκρατορίας.


1 σχόλιο:

Corsair είπε...

Περι Βυζαντιου...